Thức giấc nhìn đồng hồ mới 3 giờ sáng, vậy là đã bước sang ngày 29 tết rồi. Đã 25 năm trôi qua tôi không được về quê ăn tết cùng gia đình. Tôi nhớ lần đón tết cuối cùng ở quê trước khi đi bộ đội năm 1985. Tính đến nay đã 26 năm rồi. Đã hơn một phần tư thế kỉ, đi ra khỏi vòng tay và sự âu yếm chăm sóc của cha mẹ, ấy vậy mà mỗi khi tết về bao nhiêu kỷ niệm về tết ở quê tôi lại  hiện lên trong tâm trí tôi. Ngày đó, tôi nhớ còn là một cậu bé nghịch ngợm, ham chơi và những ngày tết  đối với tôi thật là thú vị. Tôi nhớ rất rõ để chuẩn bị tết, ba mẹ tôi thường nuôi một hoặc hai con gà trống nhốt vào một cái chuồng nhỏ che kín, hằng ngày cho ăn, mục đích là không cho nó ra ngoài, làm như vậy khi ăn thịt gà sẽ rất ngon. Sáng mùng một ba tôi dậy sớm làm thịt gà, mẹ tôi nấu xôi đến khi trời vừa sáng là bắt đầu cúng. Sau đó mấy anh chị em tôi dậy, cả nhà cùng quây quần ăn món xôi gà và cười nói vui vẻ chuẩn bị đón xuân. Tôi cũng không hiểu sao món xôi ngày đó lại ngon như thế.

       Quê hương nơi tôi sinh ra là một làng quê nhỏ bên dòng sông Kiến Giang. Đó là làng Quảng Xá có truyền thống từ lâu đời, mảnh đất có nét văn hóa đặc sắc trong những ngày tết. Mọi người bất kể là giáo sư, tiến sĩ, sĩ quan quân đội, doanh nhân hay cán bộ CNV,… cho dù có đi làm ăn xa tận đâu mỗi khi dịp tết về đều xe tàu về quê ăn tết cùng gia đình.

    Sau khi ăn sáng xong, đúng 7 giờ mỗi gia đình chỉ những người già là ở nhà, còn tất cả tất cả tập trung ra sân vận động dự lễ chào cờ đầu năm. Đây là nghi thức trang trọng nhất của làng, mọi người hát quốc ca và một phút mặc niệm cho người đã khuất. Lễ chào cờ khoảng một giờ xong mọi người bắt đầu tham gia các trò chơi của quê hương. Số người lớn thì đi chúc tết nhau.

        Từ ngày 30 tết, một bác thợ mộc giỏi (bác Bộ) được chọn làm đu làng. Đu làng là đu lớn nhất được gắn dưới gốc bồ đề cổ thụ của làng. Hai cây tre lớn tuyển chọn chắc chắn được chặt và đốt lửa nung mềm và gắn vào hai ròng rọc lớn. Một bên đóng vào thân cây bồ đề, một bên được gắn lên ba cây gỗ lớn chéo hình tam giác chắc chắn như kiềng ba chân. Như vậy trên chiếc đu làng có thể 6 người đứng trên đó. Phía dưới đu có hàng trăm người. Ai cũng muốn chiếm được một chỗ để đu, điều thú vị là ở chỗ đó, phải giành nhau mới vui. Cho dù là người lớn hay nhỏ, nam hay nữ cứ mỗi khi đu ngừng là phải dũng cảm giành nhau để cố leo lên chiếm cho được một chỗ trong 6 chỗ đó. Khi đã đủ 6 người trên đu thì phải cần 2 người đứng dưới đất kéo cho đu có quán tính và những người trên đu bắt đầu nhún, nhún cao lắm. Chơi trò này có cảm giác mạnh, hơi mạo hiểm nhưng thật vui và thú vị. Ngoài ra dọc đường chính lớn (Đàng Quan) của làng cũng có hai trăm chiếc đu nhỏ mỗi đu một tới hai người chơi. Đứng từ đầu làng nhìn về trông thật là đẹp mắt.

       Ở một góc sân vận động được dành cho trò chơi bài chòi, đây là một trò chơi truyền thống có từ lâu đời. Trò chơi này có nét giống như chơi lô tô ngày nay. Ngày tết, cả làng đúng là như ngày hội, có đầy đủ các trò chơi: bóng đá, bóng chuyền, kéo co, nhảy dây, văn nghệ… tất cả các trò chơi đều không có giải thưởng gì cả, vậy mà ai cũng vui và chơi rất hào hứng. Hấp dẫn và vui nhộn nhất vẫn là kéo co, bịt mắt bắt dê. Cả sân vận động như vỡ ra trong tiếng reo hò, tiếng trống thúc giục thật sôi động. Một sợi dây thừng dài chừng 50 mét, mỗi đội vài chục người chia thành hai bên khi tiếng trống vang lên, hai đội ra sức kéo, giành giật nhau từng xăng-ti-mét. Cuối cùng cũng có đội thắng, đội thua sẽ bị ngã lăn xuống thật vui.

Buổi tối chương trình văn nghệ thật là ấn tượng. Một sân khấu hoành tráng được dựng lên đầu sân vận động. Những tiếng hát của ca sĩ làng quê thật ấm áp, trữ tình. Những bài hát ca ngợi quê hương, con người đầy ý nghĩa, những tiết mục hài, kịch mang đậm chất làng quê mộc mạc.

          Đám trẻ tụi tôi đi chơi từ sáng sớm cho tới chín mười giờ tối mới về nhà, có khi quên cả ăn trưa luôn, tối về bụng đói ăn uống thật ngon lành. Qua mùng 03 tết lại càng hấp dẫn hơn với trò chơi đua thuyền. Một kênh đào lớn chạy dọc từ đầu làng tới cuối làng, tập trung hai bên kênh là hàng ngàn người vỗ tay reo hò cổ vũ cho các đội đua…

         Ngày đó cuộc sống kinh tế còn nhiều khó khăn nhưng ai ai cũng vui chơi thoải mái, thưởng thức một cái tết thật vui khỏe, lành mạnh đầy đủ ý nghĩa và ấm áp tình gia đình, quê hương. Sau này tôi cũng ít có dịp về quê ăn tết, song gần như những phong tục tập quán đón tết đón tết vẫn còn được giữ mãi tới này hôm nay.

        Bây giờ, tuy đã có cuộc sống gia đình riêng nhưng tết ở quê hương vẫn mãi là những kỹ niệm đẹp trong tôi. Có lần anh chị tôi kể lại, sáng mồng một khi ăn sáng Ba tôi ngồi khóc, mẹ và các anh chị em tôi hỏi thì ba trả lời là nhớ thằng Quý.

        Ba tôi là người từng trải nhiều trong cuộc sống, là người biết chịu đựng để vượt qua tất cả những khó khăn về vật chất và tinh thần, Là tấm gương sáng để con cái noi theo. Tôi còn nhớ ngày tôi đi bộ đội Ba là người tiễn đưa tôi ra ga tàu lửa tại thị xã Đông Hà tỉnh Quảng Trị. Khi tàu chuyển bánh Ba nhìn tôi âu yếm, dặn dò tôi: “Làm trai không ngại gian khổ khó khăn gì cả. Chim càng bay xa càng trông thấy rộng, càng học được nhiều điều khôn”. Đến bây giờ, đã hơn 25 năm trôi qua tôi vẫn nhớ mãi kỉ niệm ấy về người cha của tôi.

         Hiện nay cuộc sống kinh tế đã đầy đủ và sung sướng hơn ngày đó nhiều. Tuy nhiên ai cũng lao động cực nhọc, bon chen với đời thường, lo toan về vật chất nhiều hơn, song cuộc sống vẫn rất cần vật chất và tinh thần gắn kết…Tôi thầm nhủ, phải cố gắng làm việc nhiều hơn nữa để thay đổi cuộc sống gia đình ngày càng tốt hơn, đóng góp xây dựng quê hương và đưa cả gia đình sum họp đón tết cổ truyền với ba mẹ và các anh chị em.

 Đồng Nai đất khách quê hương mới

Quảng Bình quê mẹ đượm nghĩa tình

Long Khánh, 4 giờ sáng ngày 01/02/2011

LÊ HỮU QUÝ